WhatsApp Sosyal Medya Platformu Mudur?
Bugün kayıtsız kalamadığım bir soru var kafamda: WhatsApp sosyal medya platformu mudur? Ama önce, anlatmam gereken bir şey var. Kayseri’de, bir kahve dükkanında arkadaşlarımla buluştuğumda her şeyin nasıl değiştiğini fark ettim. Hepimizin ellerinde telefonlar, ekranda sürekli bir bildirim. O an, birdenbire kafamda bu soru belirdi: “WhatsApp, bir sosyal medya platformu mu?”
Bir Sohbet Başlangıcı: Kafamdaki Soru
Beni en çok rahatsız eden şey, WhatsApp’ın ne kadar “gizli” bir platform olduğuydu. Sosyal medya, herkesin paylaşım yaptığı, sesini duyurduğu bir yer değil miydi? Instagram’da, Twitter’da, Facebook’ta herkesin sesini duyurmak, fikirlerini açıkça ifade etmek istemesi doğal bir şeydi. Ama WhatsApp… O farklıydı. Kimse orada cesurca bir düşüncesini paylaşmazdı. Bir bildirim gelir, mesajlaşmaya başlardık; sonra bir süre sessizlik olur, cevaplanmamış bir mesaj kalır. Bir yanım hep şunu düşündü: “Gerçekten sosyal medya platformu sayılır mı?” Belki de aslında en çok rahatsız olduğum şey, WhatsApp’ın o kadar da sosyal olmamış olmasıydı. Diğer platformlar gibi herkesin her şeyini paylaştığı, içinde kimseyi tanımadığın bir kitleye hitap ettiğin yerlerden farklıydı.
Bir yanda, WhatsApp’ın neredeyse her an el altında olması, hem samimi hem de biraz fazla özel bir şeydi. Ama diğer yanda da, bu yakınlığın aslında, bir “kamusal alan” yaratmadığını fark ettim. Herkes WhatsApp’ta daha çok “yakın” olmaya çalışıyordu.
O An: Beni Kızdıran O Mesaj
Bir akşam, çok yakın bir arkadaşımdan bir mesaj aldım. Mesajın başında sadece bir “Merhaba” vardı. Zaten her zamanki gibi “sosyal” bir sohbetin başlangıcı gibiydi. Ama birdenbire gözlerim, bir saniye içinde, gelen bir sonraki mesaja takıldı. O mesajda şunlar yazıyordu:
> “Beni şimdi WhatsApp’ta görmek zorundasın. Facebook’a veya Instagram’a girmem, ama WhatsApp’tan mesaj atabilirsin.”
O an anladım: WhatsApp, bambaşka bir dünya olmuştu. İnsanlar, yalnızca aileyle, sevdikleriyle değil, artık o “daha özel” bağları kurmaya başlamışlardı. Arkadaşlarımdan, iş arkadaşlarıma kadar herkes oradaydı. Orada, “sosyal medya” kimliğinden daha fazlası vardı. Her şey bir anlamda “gerçek” gibiydi. Ama yine de, bambaşka bir platformda, bambaşka bir his vardı.
O an hissettiğim şey karmaşıktı. Bir yanım bu kadar yakınlaşmanın iyi bir şey olduğunu savunuyordu. İnsanlar, en derin sohbetlerini WhatsApp üzerinden yapıyordu. Herkesin gündemi, bir şekilde paylaşılıyordu. Bir mesaja tıklandığında, okunan şey sadece sözcükler değildi; o anda yazan kişiyi hissedebiliyordunuz. Ama diğer yanda da…
Bir yanım hep şunu düşündü: Eğer insanlar sadece yakın ilişkilerde bulunmak için WhatsApp’ı tercih ediyorsa, bu “sosyal medya” mıdır?
WhatsApp’ın Gerçekten “Sosyal” Olmayan Yönleri
Yavaşça fark ettiğim bir şey vardı: WhatsApp’ta paylaşılanlar, “sosyal medya”nın o klasik tanımına uymuyordu. Ne zaman bir hikâye paylaşılacak olsa, herkes sessiz kalıyordu. Ne zaman bir “paylaşım” yapılacak olsa, kimse tepkisini belli etmiyordu. Hiç kimse orada kendini tanıtmazdı. Hikâyeler, anlık düşünceler, eğlenceli bir paylaşımdan çok, WhatsApp’ta “sadece bilgi paylaşımı”na dönüşüyordu.
Sosyal medya platformlarında işler daha farklıydı. İnsanlar kendilerini tanıttığı, beğeniler aldığı, paylaşımlarına yorumlar yapıldığı, tam anlamıyla kendilerini ifade ettikleri yerlerdi. Ancak WhatsApp, sadece yazılı sohbetler, gruplar ve bireysel konuşmalarla sınırlıydı. Yani, sosyal medyanın toplumdaki sesli halinden çok daha sessiz, içsel bir iletişim tarzına bürünmüştü.
WhatsApp: Duygusal Bağlar, Ama Sosyal Değil
Arkadaşlarımla bir akşam dışarıdayken, bu konu üzerine tartışmaya başladık. Kimileri WhatsApp’ı sosyal medya olarak görmediğini, çünkü sadece “iletişim” aracı olarak kullandığını söylüyordu. Diğerleri ise, WhatsApp’taki mesajlaşmaların zamanla “sosyal medya” gibi işlev görmeye başladığını savunuyordu. O an, içimden bir ses, “Belki de WhatsApp, sosyal medya değil ama sosyal hayatımızın bir parçası oldu” dedi.
Bunun anlamı neydi? WhatsApp’ı kimse görsel bir platform olarak kullanmazdı. Kimse orada bir “profil” açmazdı. Ama yine de, WhatsApp, o kadar çok insanı bir araya getiriyor ki, insanların hayatlarını birbirine bağlayan bir platform haline gelmişti. Evet, sadece yakın çevreyle, aileyle, dostlarla… Ancak, gerçek hayatta insanların birbirini gördüğü, tanıdığı, duygusal bağların kurulabileceği bir platformdu.
O Sonuç: Kendi Kararımı Verdim
O gece, bu sorunun cevabını buldum. WhatsApp aslında bir sosyal medya platformu değildi. Ama, sosyal bir hayatı inşa eden, insanları bir arada tutan, onlarla duygusal bağlar kurmaya yardımcı olan bir alan haline gelmişti. Sosyal medya, bir anlamda daha büyük bir kitleyle, daha sesli bir biçimde iletişim kurma platformuyken, WhatsApp, bu iletişimi daha özel ve bir o kadar da derin hale getiriyordu.
Bir sosyal medya platformu olmak için, belki de daha fazla “görünürlük” ve “paylaşılabilirlik” gerekiyordu. Ancak WhatsApp, insanların özel dünyalarında birbirlerine dokunabildikleri, yalnızca onlara ait bir platform olarak kalmayı tercih ediyordu. Bir anlamda, kendini gösterme, paylaşma arzusu olmayan bir “sosyal alan”…
Bu yüzden, WhatsApp’ın sosyal medya olup olmadığı sorusunun cevabını bende evet ya da hayır diyerek kesinleştiremiyorum. Ama şunu kabul ediyorum: WhatsApp, sosyal bir platform olmasa da, hayatımızın sosyal bir parçası olmaya devam edecek.